Aanpak
Met het Rotterdams architectuurbeleid werkt de gemeente aan een aantrekkelijke, duurzame en veilige leefomgeving, met aandacht voor de kwaliteit van architectuur, stedenbouw en openbare ruimte. Ontwerp wordt daarbij bewust ingezet om oplossingen te vinden voor de grote en kleine opgaven van de stad. Zo bouwen we aan het Rotterdam van de toekomst.
Een belangrijke pijler binnen het beleid is goed opdrachtgeverschap en het benutten van ontwerpkracht. Goed opdrachtgeverschap betekent aandacht voor kwaliteit, creativiteit en samenwerking. Tussen opdrachtgevers, ontwerpers, gebruikers en andere betrokkenen. Ontwerpkracht helpt om met verbeelding, vakmanschap en verschillende perspectieven tot vernieuwende oplossingen te komen voor complexe stedelijke vraagstukken.
Het Rotterdams architectuurbeleid stimuleert ontwerpkracht en goed opdrachtgeverschap. Hiervoor is een aantal instrumenten ontwikkeld.
Protocol Ontwerperselecties
In 2014 is het Protocol voor Ontwerperselecties gelanceerd. Het protocol schetst in hoofdlijnen hoe de juiste ontwerper op een openbare en transparante wijze te selecteren. Het protocol dient voor de Gemeente Rotterdam als leidraad bij het selecteren van architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten. Het doel van het Protocol is de kennis en ervaring, die de gemeente heeft opgedaan bij het selecteren van ontwerpbureaus, te delen met andere partijen. Iedere opgave is uniek en de keuze van het juiste ontwerpbureau is essentieel voor de kwaliteit van het ontwerp. De gemeente streeft naar meer transparantie en minder drempels bij de selectie van ontwerpers. En roept daartoe op in de sector. Het Rotterdamse Protocol ontwerperselectie kan hierbij een aanjager en leidraad zijn.
Ontwerperspool
Als de gemeente Rotterdam een kleine ontwerpopdracht heeft, wordt deze opdracht gegeven aan een van de ontwerpers in de ontwerperspool. Een belangrijk doel van de ontwerperspool is om ons lokale architectenklimaat te verbeteren. Daarom krijgen jonge en getalenteerde architecten(bureaus) de kans om mee te doen aan kleine en middelgrote opdrachten, zodat ze waardevolle ervaring op kunnen doen.
De pool is ingedeeld in twee zogenaamde 'boekenplanken'. Er is een plank voor de initiatieffase, om de opgave te onderzoeken. En er is een plank voor de uitwerking van projecten van ontwerp tot bouw. De opgaven zijn allemaal ontwerpopdrachten onder de Europese drempel. De pool werkt als een doorlopend systeem, waarbij partijen zich kunnen aanmelden. Aanmelden is eenmalig nodig. Inmiddels is de pool ingericht en in gebruik. Het gunnen van opdrachten aan ontwerpers loopt continu door.
De pool is opgericht om op een openbare, transparante en snelle manier opdrachten aan ontwerpbureaus te kunnen gunnen. Het is openbaar en iedereen kan zich aanmelden. Het is transparant: de selectie voor de pool wordt uitgevoerd door een beoordelingscommissie die de beoordeling op criteria toetst. Ook de gunning is transparant. Deze bestaat uit een loting in combinatie met een beoordelingscommissie. Daarnaast biedt de pool een gestructureerde manier om ontwerpers te selecteren, zonder dat iedere opgave afzonderlijk gepubliceerd hoeft te worden.
De pool is in 2024 gestart voor een duur van twee jaar. In de zomer van 2026 heeft er een evaluatie plaatsgevonden. De conclusie is dat de gemeente de pool wenst te continueren met enkele aanpassingen. De deelnemers van de pool zullen hierover worden ingelicht en er zal in het najaar van 2026 een hernieuwde uitvraag worden gedaan. De hernieuwde uitvraag zal mede op deze site worden geplaatst.
Toegelaten partijen — Ontwerperspool
Deel A1: Verkenning op gebouwniveau
Architectenbureau Van den Broek en Bakema b.v
Atelier van Berlo
Baltussen - van Schaik
BDP Rotterdam b.v
BERNS Architectuur b.v
Braaksma & Roos Architecten
Burten Hamfelt Urban Architecture b.v
COFO Architecture
Dividual
Rondom Architectuur
HOH Architecten
HP Architecten
HUM Design & Development b.v
Inbo B.V
Jan-Willem Baijense Architect
Jade Architecten
JagerJansen
KAS - architectuur en stedenbouw b.v.
Keizer Koopmans
KESP Architectuur + PLNL Studio
KettingHuls
Kraaijvanger
Kumiki
Laurens Boodt Architect
META Architectuurbureau
MOST Architecture
OBSCURA
Open Kaart
Portieka (M. van Hensbergen Architect)
Roffaa
Shift Architecture
Site Practice
STATS Architecten
Studio Anne Dessing
Studio Architectuur MAKEN B.V.
Studio for New Realities B.V.
Studio Komma B.V.
Studio Larkemika
Studio Marco Vermeulen b.v
Studio Nadia Nena
Studio Nuy Van Noort
Studio Saal
Superuse Studios BV
Theo Kupers BV
Ton Venhoeven c.s. Architekten B.V.
Woonwerk Architecten BV
ZOETMULDER
Deel A2: Verkenning op gebiedsniveau
Atelier van Berlo
COFO Architecture
Dividual
ECHO Urban Design b.v.
FABRICations BV
Groosman b.v.
Rondom Architectuur
Iza Slodka
Jan-Willem Baijense Architect / Pieter Lievense Architect / Gara Beukman
KAS - architectuur en stedenbouw B.V.
Keizer Koopmans
MOST Architecture
OBSCURA
Open Kaart
Shift architecture urbanism
Site Practice
Studio Architectuur MAKEN B.V.
Studio for New Realities B.V.
Studio Marco Vermeulen B.V.
Studio Nuy Van Noort
Ton Venhoeven c.s. Architekten B.V.
VOIDS
Woonwerk Architecten BV
ZOETMULDER
Deel B1: Gehele ontwerptraject nieuwbouw
01-10 Architecten B.V.
Adcom 2000, Architekten en Ingenieurs B.V.
Aiscube Sudio BV
Architectenbureau J2Creators
Architectenbureau Van den Broek en Bakema B.V.
Architectenbureau Wester
ARCONIKO Architecten
Artesk Van Royen Architecten
Atelier van Berlo
Baltussen - van Schaik
BDP Rotterdam B.V.
BETA office for architecture and the city B.V
Braaksma & Roos Architecten
Brightside Architects
Bureau Bouwkunde B.V.
Bureau Kroner architecten B.V.
Bureau Rowin Petersma
bureau SLA B.V.
Bureau van Eig b.v.
Buro Moon
BURO TACTILE
Burton Hamfelt Urban Architecture B.V.
CITYFORSTER Architecture + Urbanism
COFO Architecture
Combinatie HARCHstudio / Annette Bos Architectuur
Cushman & Wakefield Netherlands b.v.
DAT (De Architectenwerkgroep Tilburg)
Derksen|Windt architecten
Dingemans Deijs Architects
FORM HET B.V.
GAAGA v.o.f
Groosman B.V.
HOH Architecten
HP Architecten
HUM Design & Development B.V. (Ha-Ha)
Ibelings Architecten B.V.
Inbo b.v.
Jade Architecten
JagerJansen
Jan-Willem Baijense Architect/Pieter Lievense Architect/Gara Beukman Architect
JURY!
JWG Architecten
kaos architecture BV
KettingHuls
Kraaijvanger
KRFT BV
Kumiki
KYK-architecten
LIAG Architecten en bouwadviseurs
Linea Architecten
M&DB Architecten
META architectuurbureau
Modus Architecten & Ingenieurs
Mojo Architecten
Molenaar & Co architecten
MOST Architecture
Namelok
NAT Architecten NL BV
No Label B.V
O III Architecten
Office Overzee
Olaf Gipser Architects B.V.
Olaf Gipser Architects BV
OPEN Architects planners
Open Kaart
Orange Architects B.V.
Portieka
Quist Wintermans Architekten BV
Roffaa
Rondom
Rosema Architect & Jasper Rabenort
Schaap en Sturm Architecten
Shift architecture urbanism
Site Practice
STATS Architecten
Steenhuis Bukman Architecten B.V
Studio A Kwadraat B.V
Studio AAAN
Studio Architectuur MAKEN B.V
Studio Ard Hoksbergen
STUDIO BRANDVRIES B.V.
Studio Donna van Miligen Bielke/Ard de Vries architecten
Studio DT BV
Studio for New Realities B.V
Studio Komma B.V
Studio Larkemika
Studio Marco Vermeulen B.V.
Studio Nauta
Studio Nuy Van Noort
Studio Saal x Beyond Space
Studio Staat
Studioos
Studioschaeffer B.V.
Superimpose Architecture B.V.
Superuse Studios NL B.V.
Taller Architects
The Nice Office
Theo Kupers Architecten B.V.
TomDavid Architecten
Ton Venhoeven c.s. Architekten B.V
Uarchitects B.V
UCArchitects
UMBA architecten
Villanova Architecten
VLOT architecten B.V.
Woonwerk Architecten BV
Wvau Architecten
ZEEUWSE JONGENS architecten
ZOETMULDER
Deel B2: Gehele ontwerptraject renovatie
01-10 Architecten B.V.
Aiscube Sudio BV
Architectenbureau J2Creators
Architectenbureau Van den Broek en Bakema B.V.
Architectenbureau Wester
ARCONIKO Architecten
ARK+
Artemis Interieur en Architectuur V.O.F
Atelier van Berlo
Baltussen - van Schaik
BDP Rotterdam B.V.
BERNS Architectuur B.V.
BETA office for architecture and the city b.v
Braaksma & Roos Architecten
Brightside Architects
Bureau Bouwkunde B.V.
Bureau Kroner architecten B.V.
Bureau Rowin Petersma
bureau SLA B.V.
Bureau van Eig b.v.
Buro Moon
Buro Rotter
BURO TACTILE
Burton Hamfelt Urban Architecture B.V.
CITYFORSTER Architecture + Urbanism
COFO Architecture
Combinatie HARCHstudio / Annette Bos Architectuur
Cushman & Wakefield Netherlands b.v.
Derksen|windt architecten
Eklund Terbeek Architecten
el KANTOOR
FORM HET B.V.
FP B A B.V
GAAGA v.o.f
Groosman B.V.
Hersbach en Könst Architecten
HOH Architecten
HP Architecten
HUM Design & Development B.V. (Ha-Ha)
Ibelings Architecten B.V. Jade Architecten
Inbo b.v.
Jade Architecten
JagerJansen
Jan-Willem Baijense Architect/Pieter Lievense Architect/Gara Beukman Architect
JURY!
JWG Architecten
KAS - architectuur en stedenbouw B.V. KettingHuls
KESP Architectuur + PLNL Studio
KettingHuls
Kraaijvanger
KRFT B.V.
Kumiki
KYK Architecten
Lakerveld Ingenieurs- en Architectuurbureau
Laurens Boodt Architect
LIAG Architecten en bouwadviseurs
Linea Architecten
M&DB Architecten
META architectuurbureau
Modus Architecten & Ingenieurs
Mojo Architecten
Molenaar & Co architecten
MOR Studio B.V.
MOST Architecture
Namelok
No Label b.v.
O III Architecten
Office Overzee
OPEN Architects & Planners
Open Kaart
Orange Architects B.V.
Portieka
Quist Wintermans Architekten BV
Roffaa
Rondom
Schaap en Sturm Architecten
STATS Architecten
Steenhuis Bukman Architecten B.v
Studio AAAN
Studio Architectuur MAKEN B.V
STUDIO BRANDVRIES B.V.
Studio Donna van Miligen Bielke/Ard de Vries architecten
Studio DT BV
Studio Larkemika
Studio Marco Vermeulen B.V.
Studio Nauta
Studio Nuy Van Noort
Studio Saal x Beyond Space
Studio SAAM BV
Studio Staat
Studio TMOJ
Studioos
Studioschaeffer B.V.
STUDIOSINGA
Superimpose Architecture B.V.
Superuse Studios NL B.V.
Taller Architects
The Nice Office
Theo Kupers Architecten B.V.
TomDavid Architecten
Ton Venhoeven c.s. Architekten B.V
UMBA architecten
Villanova Architecten
VLOT architecten B.V.
WDJArchitecten
Woonwerk Architecten BV
Wvau Architecten
ZEEUWSE JONGENS architecten
ZOETMULDER
Het stramien voor ontwerperselecties
De manier waarop ontwerpers worden geselecteerd voor de ontwikkeling van scholen, sportvoorzieningen en andere maatschappelijke gebouwen van de gemeente is vastgelegd in het ‘stramien voor ontwerperselecties’ . Doelstelling is om de kwaliteit van de selecties te verhogen. Dit doet de gemeente samen met de schoolbesturen en andere betrokken partners. Met het uiteindelijke doel om hiermee sterke scholen, welzijns- en culturele plekken, sportfaciliteiten, opvanglocaties en werklocaties te realiseren die van maximale waarde zijn voor de gebruiker en letterlijk en figuurlijk onderdeel zijn van de wijk.
Het Stramien is een aanvulling op het Rotterdamse Protocol voor ontwerperselectie; een leidraad met vaste stappen en spelregels om architecten en ontwerpers op een transparante, zorgvuldige en kwalitatieve manier te kiezen voor maatschappelijke vastgoedprojecten in Rotterdam. Het biedt concretere richtlijnen vanuit de gedachte van het Protocol, specifiek voor maatschappelijk vastgoed. Met het verbeteren van de kwaliteit van de selecties versterkt het stramien de Rotterdamse ontwerpcultuur. Vanuit de overtuiging dat betere selecties leiden tot betere gebouwen, waarin een bewustere afweging wordt gemaakt tussen gebruikswaarde, ruimtelijke kwaliteit en haalbaarheid.
Als aanvulling op de ontwerperspool voor kleine opdrachten die vanaf 2024 wordt gebruikt voor de verkenningsfase en kleine projecten, is het stramien een volgend element in het versterken van het opdrachtgeverschap vanuit de gemeente Rotterdam. We richten ons hiermee op het bevorderen van de ruimtelijke kwaliteit van de stad en het bieden van gelijke kansen voor ontwerpers. Het stramien legt negen principes vast voor een goede ontwerperselectie:
- Inhoudelijk is de opgave bekend
- Een toegankelijke uitvraag
- Het proces van selectie en gunning is bekend
- Voldoende tijd voor het selectie- en gunningsproces
- Het gevraagde uitwerkingsniveau past bij de stand van het project
- Selectie: op basis van een compacte nota
- Gunning: eenduidige criteria met focus op ontwerpvaardigheid
- Eerlijke vergoeding gunningsfase
- Eerlijk en vast honorarium voor de uitvoering van het project
Ontwerpinjectie
Een ontwerpinjectie is een middel dat de gemeente inzet om een project meer vaart te geven. Een ontwerper bekijkt met een frisse blik een vraagstuk waar de meningen over uiteenlopen. Deze methode, vergelijkbaar met ‘de rijdende rechter’, is het afgelopen succesvol gebleken. De pilot Sandelingplein heeft laten zien dat ontwerpkracht van toegevoegde waarde is om kleinere complexe (gemeentelijke) projecten een impuls te geven.